Dizel motorlar, yakıtın yüksek sıkıştırma altında kendiliğinden tutuşması prensibiyle çalışır ve modern dizel araçlarda görev yapan common rail püskürtme sistemleri 2.000 barı aşan muazzam basınçlar altında çalışır. Bu hassas mimaride mikron seviyesindeki toleranslarla işlenmiş yüksek basınç pompası ve yakıt enjektörleri yer alır. Depodan motora taşınan mazotun içerisindeki en ufak bir toz, tortu, yabancı partikül veya su zerreciği, bu parçalarda ciddi aşınmalara ve korozyona neden olabilir. Tam da bu doğrultuda dizel yakıt filtresi, sistemin sağlıklı çalışmasını sağlayan ve yakıtı en saf haliyle yanma odasına ulaştıran en önemli koruma kalkanıdır.
Common Rail Sistemlerinde Yakıt Kalitesi ve Su Ayırıcının Görevi
Common rail yakıt enjeksiyon mimarisi, yakıt kalitesine ve temizliğine karşı son derece hassastır. Dizel yakıt yapısı gereği havadaki nemi çekmeye ve depolarda yoğuşma yoluyla su birikintileri oluşturmaya meyillidir. Mazotun içine karışan serbest su, sistem için en büyük tehditlerden birini oluşturur. Çünkü dizel yakıt aynı zamanda yüksek basınç pompasının hareketli elemanlarını yağlama görevini üstlenir. Yakıta su karıştığında bu koruyucu yağlama filmi bozulur, metal metale sürter ve kılcal talaşlar oluşarak enjektör memelerini tıkamaya başlar.
Bu tehlikeyi bertaraf etmek amacıyla kaliteli dizel yakıt filtreleri bünyesinde özel bir su ayırıcı hazne barındırır. Çok katmanlı filtre ortamından süzülen yakıt temizlenirken, sudan ağır olan yakıtın içindeki su damlacıkları ayrıştırılarak filtrenin tabanındaki su toplama haznesinde birikir. Güncel birçok dizel araçta bu hazneye bağlı bir su sensörü yer alır. Haznedeki su kritik seviyeye geldiğinde sensör araç kontrol ünitesine sinyal gönderir ve gösterge panelinde yakıt filtresi su uyarı lambası yanar. Uyarı alındığında haznedeki suyun tahliye borusu üzerinden boşaltılması gerekse de düzenli periyodik bakımda filtrenin tamamen yenilenmesi sistemin güvenliği açısından en sağlıklı adımdır.
Tıkalı Yakıt Filtresinin Belirtileri ve Geç Marş Problemi
Yakıt filtresi zaman içerisinde depodaki tortular ve yakıttan süzülen yabancı maddeler sebebiyle dolmaya başlar. Filtre gözenekleri tıkandıkça yakıt hattındaki akış direnci yükselir ve motorun ihtiyaç duyduğu mazot miktarı karşılanamaz. Tıkanıklığın ilk ve en yaygın belirtisi aracın marş basma anında ortaya çıkar. Yakıt rayındaki basınç gereken sürede oluşamadığı için marş motoru dönmesine rağmen araç geç marş alır veya soğuk havalarda hiç çalışmayabilir.
- Motorun ilk çalıştırmada zorlanması ve marş süresinin belirgin şekilde uzaması
- Hızlanma esnasında veya yokuş çıkarken hissedilen ani çekiş kaybı ve güç düşüşü
- Rölanti devrinde sarsıntılı çalışma, titreme ve motor devrindeki dalgalanmalar
- Yakıt akışının kesintiye uğraması nedeniyle sürüş sırasında tekleme veya stop etme
- Yakıt basıncındaki dengesizlikler sonucu yanan motor arıza lambası
Dizel Yakıt Filtresi Değişim Periyodu ve Montaj İncelikleri
Otomotiv üreticileri ve filtre mühendisleri, dizel yakıt filtrelerinin genellikle 20.000 ile 30.000 kilometre aralığında veya yılda bir kez değiştirilmesini tavsiye eder. Ancak sürüş yapılan coğrafyanın yol ve toz koşulları, sık dur-kalk yapılan şehir içi trafiği ve yakıt kalitesi bu süreyi doğrudan etkiler. Menşei belirsiz veya standart dışı yakıt kullanımı filtrenin ömrünü hızla tüketebilir. Bu nedenle kilometre sınırı beklenmeksizin her yıllık periyodik bakımda filtrenin gözden geçirilmesi ve yenilenmesi önerilir.
Filtre değişimi sırasında dikkat edilmesi gereken bir diğer hayati konu ise yakıt sisteminin havasının alınmasıdır. Yeni filtre monte edildikten sonra sistemde hava kalması, yüksek basınç pompasının mazotsuz kalarak kuru çalışmasına ve zarar görmesine yol açabilir. Montaj sonrasında hava tahliyesi eksiksiz yapılmalı, filtre contaları yenilenmeli ve aracın fabrika standartlarına tam uyum sağlayan filtreler tercih edilmelidir.
Kaynaklar
- Yakıt Filtresi Nedir | Bosch Car Service — https://www.boschcarservice.com/tr/tr/blog/genel-bilgiler/yakit-filtresi-nedir/
- Mazot Filtresi Arızaları | Bosch Car Service — https://www.boschcarservice.com/tr/tr/blog/genel-arizalar/mazot-filtresi-arizalari/
- Yakıt filtreleri, yakıt sisteminizi korozyona karşı korur — https://www.mann-filter.com/tr-tr/urunler/yakit-filtresi.html
Kapak görseli: Aliaksei Semirski, Pexels